Tan Doğan: Yeni Bir Düşün / Felsefe Akımı - Veriselcilik XVIII

Sözlükçe (Sözcük, Kavram, Terim Dizini)

    aktöre: bireysel ahlak

    anlak: zeka

     anlık: anlama yetisi

   ardıl: halef

   arık: zayıf

aşkın: transcendant

aşkıncılık: transcendentalizm

aşkınsal: transcendance

   altben: id

     ayırdındalık: farkındalık

    aymaz: gafil

    aymazlık: gaflet

    az-istenç: cüzi irade

   baskın: otoriter/dominant

başman: primat

   belirlenemezcilik/belirlenmezlik: indeterminizm

     belirlenimcilik: gerekircilik/determinizm

  ben: ego

beti: figür

  betik: kitap

  bileşim: sentez

bilgici: sofist

bilimsel: bilime dayalı, ilmi

bilinç: anlıksal süreç, şuur

     bilinemezcilik: agnostisizm

     bilinircilik: gnostisizm

      biricik: özdeşsiz, tek,  yegane

     bölümce: paragraf

       buyurgan: despot, diktatör, tiran

        büyük evren: makro kosmos

        çizelgesel: cetvelsel

 çizem: şema

çizemsel: şematik

  çizenek: grafik

         çizeneksel: grafiksel

çizit: dizayn

dendikte: denildiğinde, dile getirildiğinde

denli: kadar, gibi

devinim: hareket

dilbilgisi: gramer

dilbilim: lengüistik

dilleme: dile getirme, anlatma

dirim:canlı

dirimbilim: biyoloji

dizge: sistem

dizgesel: sistematik

dolaylı: araçlı, aracılı/endirekt

dolaysız: araçsız, aracısız/direkt

düşülkü/düşülke: yokülkü/yokülke/ütopya

düşüncecilik: anlayışçılık, zihniyetçilik

düşüngü: ideoloji

düzenek: mekanizma

ekin: kültür

elerki: halkerki, halk gücü/demokrasi

erek: hedef, gaye

           erekbilim: teleoloji

            ereksel: teleolojik

          erinç: huzur

        erk: güç, iktidar, kudret

eskil: antik, arkaik

          esrik: sarhoş

eşdeyiş: aynı deyiş, benzer söyleyiş

etkincilik: güncelcilik/aktüalizm

           evren/evrensel düzen: kosmos

eytişim: diyalektik

fiziköte: doğaöte/metafizik

gerçekçilik: realizm

gericilik: irtica

giz: sır, saklı

gizemcilik: mistisizm, tasavvuf

gizil: sırsal, mahrem

gizilgüç: potansiyel

gökada: galaksi

güdü: kımıldatıcı/motive

güdümbilim: sibernetik

günbilgisi: takvim

göreceli/göreli: relatif, izafi

görecelik: relativizm

görünge: perspektif

göstericilik/göstericiliğiyle: sayecilik/sayesinde

harmanlama: katıştırma, karıştırma, iç içe geçirme, birleştirme

havayuvarı: atmosfer

hayvanbilim: zooloji

herhep: her zaman ve uzamda

hiççilik: nihilizm

içdürtü: içtepi (insan)

içgüdü: içsel itki (hayvan)

ileti: mesaj

ilinti: ilişkin, aidiyet

ilk/ana neden: arke/arkhe

ilke: düstur/prensip

im: gösterge, işaret, nokta

inak: kör inanç/dogma

inan: iman

inanç: itikat

insanbilim: antropoloji

istenç: irade

işlev: fonksiyon

ivedi: çabuk, acele

ivedilik: çabukluk, acelecilik

iye: sahip, ait, malik

iyelenme: sahiplenme, aidiyet

izlek: tema

izlem: takip

kalıt: gen, miras

kalıtbilim: genetik

kargaşa: kaos/khaos

karşın: rağmen

karşısav: antitez

kazıbilim: arkeoloji

konum: vaziyet/pozisyon

koruncak: depo

kökenbilim: etimoloji

kuram: teori

kuşkuculuk: şüphecilik/septisizm

kuttören: ayin

küçük evren: mikro kosmos

mantık: doğru düşünme bilimi, yolu, yöntemi, lojik, eseme.

nelik: öze değgin, mahiyet

olguculuk: pozitivizm

onama: onaylama, tasdik/kabul etme

onamak: onaylamak, tasdik/kabul etmek

ongun: totem

öğe: unsur, eleman

öğreti: doktrin

öke: dahi; deha

önsel: apriori

örgen: uzuv, organ

örgenbilimsel: anatomik

örtük: kapalı

öykünme: taklit/mimesis

özdek: madde

özdekçilik: maddecilik

özyapı: karakter

rastlantı: tesadüf

rastlantısal: rastlantıya dayalı, tesadüfen

sağaltım: tedavi

salt: yalnız, yalnızca

saltık: mutlak

sanı: sanma/doxa

satkın: hain

sav: tez

savaşım: mücadele

sayrı: hasta

sayrılık: hastalık

serüven: macera/avantür

sıradan: basit, alelade

sıradüzen: hiyerarşi

simge: sembol, timsal

siyasa: politika

sonsal: aposteriori

sorunsal: problematik

söylem: sesletim, söyleyim, dile getirim, telaffuz

söylence: mitoloji

söz/evren yasası: logos

sözbilim: söz söyleme sanatı/ retorik

süre: sınırlı zaman dilimi

süreç: sonuçsal akış/sonuçsal zaman dilimi

şiir-sanatsal: poetika, sanatsal yaratı

tanrıbilim: teoloji

tartım: ritm

taşılbilim: paleontoloji

tin: ruh/düşünce ilkesi (insansal birikim)

titrem: ton

törebilim: ahlak/ahlak felsefesi/etik(ethik)

töz: cevher/substantia

tutsak: köle

tutucu: muhafazakar

tükel: mükemmel

türe: hak

türel: haksal

tüze: hukuk

tüzel: hukuksal

us: akıl

uslamlama: usa vurma, akıl yürütme

ussal-insan: homo-sapiens

uygulayım: teknik

uygulayımbilim: teknoloji

uygulayımbilimsel: teknolojik

uygulayımsal: tekniksel

ülkü: idea

ülküsellik/ülküselcilik: idealizm

üstben: toplumsal ben/süperego

varlıkbilim: ontoloji

varoluşçuluk: egzistansiyalizm

veri: ilk bilgi, ana ilke, bilgi gereci/doe/data

verili: veriye dayalı

verisel: veriliye dayalılık; verili-verilmiş olan

vurgusal: kurgusal/spekülatif

yadsıma: inkar

yalın: arı, saf

yalvaç: peygamber

yanılsama: kuruntu, aldanma,yanılma/illüzyon

yapıt: eser

yargı: hüküm

yaşam: hayat

yazgı: kader

yazgıcılık: kadercilik/fatalizm

yazıklanma: teessüf

 

05/04/2026
14